Gruwelijk maar noodzakelijk

Hij laat eerst een bom afgaan in het regeringsgebouw en reist dan af naar een eiland, om daar 77 jonge Noren te vermoorden. Wie anders dan Anders Behring Breivik kan zoiets dergelijks aanrichten.

Op vrijdag 22 juli 2011 wordt Noorwegen opgeschrikt door deze daden. Dit is nu net wat de dan 32-jarige Noor wil. “Het zou wel te gek zijn als mensen verbaasd zouden zijn”, verklaart hij in zijn manuscript. In dat schrift staat een beschrijving van hoe Breivik de samenleving zal bevrijden van de linksen en de islam, als een ware tempelier.

anders_behring_breivik2-247x300
Breivik in zijn tempelierskostuum.

Ulrik Malt, rechtspsycholoog, is de man die onderzoek mag doen naar de geestelijke gesteldheid van Anders. Volgens deze psycholoog zou Breivik het syndroom van Asperger, Gilles de la Tourette en paranoïde schizofrenie hebben. Breivik zelf is het daar niet mee eens. Hij feliciteert Malt met “de best uitgevoerde karaktermoord sinds 22 juli”.

Ook in de rechtbank blijft Breivik beweren dat hij honderd procent gezond is. De rechtbank geeft hem daarin gelijk; ze oordelen dat Breivik toerekeningsvatbaar was. Eenentwintig jaar de gevangenis in en mogelijk verlenging daarna is de straf die ze hem toekennen. De vraag die blijft hangen is: wat is er dan wel mis met Breivik en waarom wil hij zo graag gezond verklaard worden?

breivik bildAnders Behring Breivik in de rechtszaal.

Anders Behring Breivik is een terrorist, zo staat hij ook bekend. Het punt dat Breivik wil maken met toerekeningsvatbaarheid is dat zijn motieven politieke ideeën zijn. Mensen die een aandoening hebben zouden in een dergelijke situatie last hebben gehad van waanbeelden en daar hun motief uit halen. Voor Breivik is met de uitspraak van de rechters vastgesteld dat hij niet gek is, dus er meerdere mensen zijn die denken zoals hij.

Zelf gooi ik het op narcisme. Deze aandoening kenmerkt zich door een groot gevoel van eigenwaarde, grote behoefte aan bewondering en weinig inlevingsvermogen. Narcisten gedragen zich arrogant en zijn geobsedeerd door fantasieën over roem.

Dat Breivik zich alleen in zichzelf kan verplaatsen, blijkt tijdens de rechtszaken. Wanneer er over de slachtoffers gesproken wordt, kijkt hij emotieloos voor zich uit. Pas als de film die bij zijn manuscript hoort getoond wordt, begint Breivik te huilen.

breivik-tranenBreivik huilt bij het vertonen van zijn eigen film.

Ook de eigenwaarde en behoefte aan bewondering zitten er goed in bij Breivik. Met zijn manifest hoopt hij ‘lotgenoten’ als een soort leider te bereiken. Hij ‘weet namelijk dat er meer mensen zijn die zo denken’. De behoefte aan bewondering zit in zijn daden. Breivik wil gevreesd worden, vandaar ook het belang van de toerekeningsvatbaarheid, maar ook bewonderd door hen die hem volgen. Daarom paste ‘ontoerekingsvatbaar’ niet in zijn rijtje.

Zijn daden zijn ‘gruwelijk, maar noodzakelijk’, aldus de massamoordenaar. De politiek ging volgens Breivik niet meer om de strijd tussen socialisme en kapitalisme. Er werd inmiddels een strijd gevochten tussen nationalisme en internationalisme. Die strijd zou Breivik wel even beëindigen, met de aanslagen die hij jarenlang voorbereidde.

utoya-kaartKaart van Utoya, met aangegeven waar doden of gewonden vielen.

Helaas voor Breivik, die denkt dat hij in de meerderheid is met deze ideeën, keuren meer mensen dit af dan goed. Hij krijgt daarom een straf die in Noorwegen neer kan komen op levenslang en dat waarschijnlijk ook zal zijn. Immers moet beoordeeld worden of Breivik veilig terug kan in de samenleving, wat volgens mij nooit meer zal gebeuren.

Advertenties